Je gasrekening krijgt een component erbij, en die zit niet in je begroting

Er is een tweede regelgevingsspoor dat gebouwen raakt, en het werkt heel anders dan het energielabel. Waar de labelverplichting een investeringsbeslissing afdwingt, verandert dit spoor stilletjes je exploitatie. Het heet ETS2 en het beprijst de CO2 die vrijkomt bij het gebruik van fossiele brandstoffen in de gebouwde omgeving en het wegvervoer.

Wat er vaststaat, en wat alleen gepland is

Vanaf 2027 vallen brandstofleveranciers onder ETS2 en moeten zij jaarlijks hun emissiecijfer opgeven in het register. De eerste veiling van rechten is op dit moment gepland voor januari 2027. Het woord gepland staat er niet voor de sier: het is een voornemen, geen vastgelegde datum.

En er zit een vertraging in die vrijwel niemand meeneemt. De eerste keer dat er daadwerkelijk rechten worden ingeleverd is in 2029, over de emissies van 2028. Tussen de start van de veilingen en het moment dat een leverancier moet afrekenen zit dus bijna twee jaar.

De verplichting ligt niet bij je, en dat is het lastige deel

Je hoeft niets te doen. Geen vergunning, geen rapportage, geen registeraccount. De verplichting ligt formeel bij de partij die je de brandstof levert, en die koopt de rechten en verwerkt de kosten in het tarief.

Dat klinkt als goed nieuws en het is het tegenovergestelde. Bij een heffing die je zelf afdraagt weet je de datum, het tarief en de grondslag. Bij een kostenpost die via een derde binnenkomt, weet je geen van drieën. Je ziet een tarief, en of daar CO2-kosten in zitten en hoeveel is niet af te lezen aan je factuur.

Wanneer leveranciers het gaan doorberekenen is bovendien een commerciële beslissing, geen wettelijke. Sommige beginnen zodra ze rechten inkopen. Andere spreiden het uit. Weer andere hebben het al ingeprijsd in een contract dat je vorig jaar hebt getekend, zonder dat het als aparte regel zichtbaar is.

Waarom dit een meetprobleem is en geen inkoopprobleem

De gebruikelijke reactie is scherper inkopen: langer vastzetten, meer offertes, een adviseur op de tender. Dat helpt marginaal, maar het lost het onderliggende probleem niet op. Je kunt namelijk niet controleren of het aanbod dat je krijgt goed of slecht is, omdat je je eigen basislijn niet scherp hebt.

• wat verbruikt elk pand werkelijk aan gas, per maand, gecorrigeerd voor buitentemperatuur
• welk deel van dat verbruik gaat naar verwarming en welk deel naar iets anders
• welk deel belandt bij een huurder en welk deel blijft bij je hangen
• hoe reageert die kostenpost als het tarief tien of twintig procent beweegt

Wie die vier antwoorden heeft, ziet een tariefstijging binnen een maand terug in zijn eigen cijfers en kan hem toerekenen. Wie ze niet heeft, ziet een hogere factuur en heeft een discussie in plaats van een analyse.

Het raakvlak met het energielabel, en dat is geen toeval

Deze twee sporen vragen om dezelfde onderliggende data. Voor de labelverplichting heb je per gebouw een betrouwbaar verbruikscijfer nodig om een rangorde te bouwen. Voor ETS2 heb je per gebouw een betrouwbaar gasverbruik nodig om een kostenstijging te kunnen toerekenen.

Dat is een keer werk voor twee verplichtingen, en het is de enige reden waarom ik ze in hetzelfde adem noem. Wie de dataherkomst een keer goed regelt, bedient daarmee zowel de investeringsvraag als de exploitatievraag. Wie het twee keer los oppakt, bouwt twee spreadsheets die over drie jaar niet meer met elkaar te rijmen zijn.

Wat ik hier niet beweer

Ik heb geen bedrag. Wat ETS2 per kubieke meter gaat kosten hangt af van een veilingprijs die nog niet bestaat en van hoe je leverancier hem doorberekent. Iedere partij die je nu een tabel met eurocijfers voorlegt, extrapoleert een aanname en presenteert hem als prognose.

Wat wel vaststaat is de richting en de reden dat je het laat gaat zien. Het beleid is bedoeld om fossiel duurder te maken, de kosten komen via een derde binnen, en je factuur splitst het niet uit. Dat is voldoende om nu je basislijn op orde te brengen, en het is te weinig om nu een investering op te baseren.